Określono na nowo krąg osób uprawnionych do nabycia spadku z mocy prawa. Ma to dla Ciebie znaczenie, jeśli masz być spadkobiercą ustawowym, ale także jeśli zostałeś pominięty w testamencie - masz bowiem wtedy prawo do tzw. zachowku.
Zmiana ta obowiązuje od 28 czerwca 2009 r. Poniżej znajdziesz jej krótkie omówienie, zaś więcej szczegółów - w ustawie z 2 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2009 r. nr 79, poz 662).
Zmienione zostały tzw. grupy spadkowe, teraz kolejno dziedziczyć będą:
1. W pierwszej kolejności powołani do dziedziczenia są dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku (w zakresie tej grupy nie ma zmian).
2. W przypadku braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice (poprzednio w tej grupie było także rodzeństwo - zmiana ta jest więc dla rodzeństwa spadkodawcy niekorzystna, korzysta jest za to dla rodziców i małżonka). Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.
3. W razie braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych. Jeżeli jednak jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku (a wiec śmierci spadkodawcy), udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych. Jeśli zaś którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.
4. W braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i ich zstępnych, cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy.
5. W braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy; dziedziczą oni w częściach równych.
6. Jeżeli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału spadku między zstępnych spadkodawcy. W braku zstępnych tego z dziadków, który nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada pozostałym dziadkom w częściach równych.
7. W braku małżonka spadkodawcy i krewnych, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada w częściach równych tym dzieciom małżonka spadkodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło chwili otwarcia spadku.
8. W braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych i dzieci małżonka spadkodawcy, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. Jeżeli ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w Rzeczypospolitej Polskiej nie da się ustalić albo ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za granicą, spadek przypada Skarbowi Państwa jako spadkobiercy ustawowemu.".
Podstawa prawna
• Ustawa z 2 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, Dz.U. z 2009 r. nr 79, poz 662.
Michał Kuryłek
prawnik, redaktor prowadzący
michal.kurylek@wip.pl
