Obniżenie minimalnej wysokości kapitału zakładowego do 5.000 zł, zniesienie surowych wymogów dotyczących form oświadczeń woli składanych spółce przez wspólnika w spółkach jednoosobowych, skrócenie terminu zwrotu dopłaty i prostsze zasady wypłaty dywidendy to bardzo korzystne dla spółki - i niejedyne! - zmiany w ksh. Sprawdź, jak wpłyną na Twoją spółkę z o.o.!
Zmiany w Kodeksie spółek handlowych wynikają z ustawy, która została uchwalona przez Sejm (23 października 2008 r.) i oboiwązuje od stycznia 2009 r.
Mniejsza minimalna wysokość kapitału zakładowego
Minimalna wysokość kapitału zakładowego zostanie zmniejszona z 50.000 zł do 5.000 zł.
Sprawdź, jakie są korzyści i wady tego rozwiązania.
Korzystne konsekwencje tej zmiany są m.in. następujące:
1) łatwiej będzie założyć spółkę z o.o., gdyż potrzebny do tego będzie dużo mniejszy (dziesięciokrotnie!) kapitał. Warto zauważyć, że przedmiotem wkładu nie musi być gotówka, może to być także wkład niepieniężny;
2) prowadzenie już istniejącej spółki będzie prostsze, gdyż będzie można „zejść" z kapitałem zakładowym poniżej dotychczasowego minimum, np. gdy wspólnicy będą chcieli wycofać część kapitału ze spółki. Udziałowcy spółki o minimalnym kapitale zakładowym często nie mogli umorzyć udziałów wspólnika, gdyż wtedy wysokość kapitału zakładowego spadłaby poniżej ustawowego minimum. W takiej sytuacji musieli najpierw podwyższać kapitał po to, by następnie umorzyć udziały - zabierało to dużo czasu i było kosztowne. Dzięki nowym zasadom nie trzeba będzie podejmować takich manewrów;
3) będą mogły wznowić działalność spółki, które funkcjonowały za czasów obowiązywania Kodeksu handlowego, a które z różnych powodów nie były w stanie podwyższyć kapitału zakładowego do 50.000 zł.
Są jednak także negatywne konsekwencje tej zmiany. Wynikają one z faktu, że kapitał zakładowy pełni tzw. funkcje gwarancyjną. Warto wziąć pod uwagę 2 sytuacje:
1. Twoja spółka jest wierzycielem innej spółki z o.o. Obniżenie wysokości kapitału zakładowego kontrahenta zmniejsza szansę Twojej spółki na zaspokojenie roszczeń z jej majątku (mniejsza suma jest zagwarantowana wysokością kapitału). Nie jest to jednak zmiana tak niekorzystna, jak by się na pierwszy rzut oka wydawało, gdyż w praktyce funkcja gwarancyjna nie spełnia swojej roli (przy normalnej działalności spółki pięćdziesiąt tysięcy złotych nie jest sumą zbyt wysoką). Możesz również skorzystać z dodatkowego zabezpieczenia jakim jest dochodzenie należności także od członków zarządu kontrahenta (art. 299 ksh);
2. Twoja spółka jest dłużnikiem kontrahenta. Niski kapitał zakładowy może być zagrożeniem dla Ciebie i innych członków zarządu. Ponieważ egzekucja z takiego zmniejszonego majątku będzie zapewne często nieskuteczna, ryzykujesz, że wierzyciele, którzy nie uzyskają pokrycia należności w majątku spółki, będą próbowali wyegzekwować go z majątku członków zarządu Twojej spółki.
Oświadczenia woli składane spółce przez wspólnika spółki jednoosobowej - wystarczy zwykła forma pisemna
Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami gdy wszystkie udziały spółki przysługują jedynemu wspólnikowi albo jedynemu wspólnikowi i spółce, oświadczenie woli takiego wspólnika składane spółce, aby było ważne, powinno być na piśmie (chyba że ustawa stanowi inaczej). Jednak w sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności spółki oświadczenie to wymaga formy pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym (art. 173 ksh).
Zwróć uwagę, że nie chodzi tu o oświadczenia składane „w spółce", a więc np. oddanie głosu na zgromadzeniu. Takim oświadczeniem będzie natomiast zgoda na zawarcie określonej umowy ze spółką czy złożenie jej wypowiedzenia umowy, oferty itp.
Po wejściu w życie nowelizacji zawsze wystarczy zwykła forma pisemna, nawet w przypadku czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu (nowelizacja uchyla § 2 i 3 art. 173 ksh). Jeśli zatem wspólnik będzie chciał zawrzeć ze spółką umowę, to wystarczy, że zostanie ona sporządzona na piśmie. Niepotrzebna już będzie wizyta u notariusza, co pozwoli zaoszczędzić czas i pieniądze.
Pamiętaj jednak, że jeśli transakcja określonego rodzaju wymaga umowy w formie aktu notarialnego (jest tak np. przy sprzedaży nieruchomości), konieczne będzie zachowanie tej formy.
Prostsze zasady wypłaty dywidend
Może się zdarzyć, że zgromadzenie wspólników podejmie uchwałę o wypłacie dywidendy, ale nie wskaże, kiedy ma ona zostać wypłacona. Dotychczas nie istniała żadna szczegółowa regulacja dotycząca takiej sytuacji. Organy podatkowe często zatem uznawały, że jeśli dywidenda nie została wypłacona natychmiast, oznaczało to nieodpłatne świadczenie wspólników na rzecz spółki i powodowało obowiązek podatkowy.
Tymczasem często podejmowane są uchwały o wypłacie dywidendy, w sytuacji gdy spółka nie dysponuje gotówką na ich pełną, jednorazową wypłatę.
Po zmianach wypłata dywidendy będzie prostsza, gdyż do art. 193 dodano § 4, zgodnie z którym spółka wypłaca dywidendę w dniu wyznaczonym w uchwale wspólników. Jeżeli zaś uchwała wspólników nie określa takiej daty, dywidenda jest wypłacana w dniu ustalonym przez zarząd.
Zarząd będzie mógł więc „naprawić" błąd zgromadzenia i wyznaczyć termin wypłaty dywidendy. Zauważ, że właśnie zarząd, który dobrze zna sytuację finansową spółki, będzie w stanie określić, ile czasu spółka potrzebuje na zgromadzenie gotówki na wypłatę. Przepisy nie mówią o tym, w jaki sposób zarząd ma określić dzień wypłaty, sugerowałbym jednak podjęcie w tej sprawie uchwały.
A jeśli zarząd wyznaczyłby termin wypłaty na następny rok? Nowelizacja nie reguluje takiej sytuacji. Czy takie działanie byłoby zgodne z prawem? Na pewno zwróciłoby uwagę organów podatkowych.
Zapewne będzie tak się zdarzać i należy się spodziewać, że wkrótce pojawią się rozstrzygnięcia sądów w tym zakresie. Moim zdaniem zarząd, z ostrożności, nie powinien wyznaczać zbyt późnego terminu wypłaty dywidendy, chyba że jest w stanie udowodnić, że spółka potrzebowała takiego właśnie czasu na zgromadzenie pieniędzy na wypłatę.
Krótszy termin na zwrot dopłat
Zgodnie z obecnymi zasadami spółka może zwrócić wspólnikom dopłaty po upływie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia o zamierzonym zwrocie w piśmie przeznaczonym do ogłoszeń spółki (art. 179 § 2 ksh). Po nowelizacji termin ten zostanie skrócony do 1 miesiąca. Wspólnicy będą zatem dużo szybciej otrzymywać zwrot dopłaty, co jest dla nich korzystne, natomiast nie musi być korzystne dla spółki, która będzie dwa miesiące krócej korzystać z dodatkowych funduszy.
Mniej surowe kryteria decydujące o tym, że spółkę można uznać za dominującą
Kwestia stosunku dominacji jednej spółki nad drugą pociąga za sobą wiele konsekwencji m.in. obowiązki informacyjne (szczegółowo opisane w art. 6 i 7 ksh, np. ujawnienie w KRS zapisów umowy, na podstawie której określone są zasady odpowiedzialności spółki dominującej za wyrządzenie szkody spółce zależnej czy zawiadomienie spółki zależnej o powstaniu stosunku dominacji pod rygorem zawieszenia wykonywania praw głosu z akcji lub udziałów przekraczających 33% kapitału zakładowego spółki zależnej).
Sytuacje w których spółkę można uznać za spółkę dominującą opisuje art. 4 § 1 pkt. 4. Jedna z nich występuje, kiedy członkowie jej zarządu lub członkowie jej rady nadzorczej stanowią więcej niż połowę członków zarządu innej spółki kapitałowej (spółki zależnej) albo spółdzielni (spółdzielni zależnej).
Po zmianach pokreślone wyżej wyrażenie zniknie. Nie będzie więc stosunku dominacji, jeśli członkami zarządu jednej spółki będą członkowie rady nadzorczej innej. W takiej sytuacji nie będzie zatem m.in. konieczności spełniania obowiązków informacyjnych, o których jest mowa wyżej.
Niższa grzywna za zaniedbania dotyczące przekazywania informacji o spółce
Obecnie każdy członek zarządu, który dopuszcza do tego, że pisma i zamówienia handlowe oraz informacje na stronach internetowych nie zawierają danych, o których mowa poniżej podlega grzywnie w wysokości do 10.000 zł. Po zmianach kwota grzywny zostanie zmniejszona do 5.000 zł.
Dla przypomnienia - pisma i zamówienia handlowe składane przez spółkę w formie papierowej i elektronicznej, a także informacje na jej stronach internetowych, powinny zawierać:
1) firmę spółki, jej siedzibę i adres,
2) oznaczenie sądu rejestrowego, w którym przechowywana jest dokumentacja spółki oraz numer pod którym spółka jest wpisana do rejestru,
3) numer identyfikacji podatkowej spółki (NIP),
4) wysokość jej kapitału zakładowego
(art. 206 ksh).
Pozostałe zmiany
Poniżej znajdziesz krótkie omówienie innych zmian, które, choć nie są bezpośrednio związane ze spółką z o.o., także mogą dotyczyć Twojej spółki.
Spółka cywilna osiągająca wysokie przychody już nie musi przekształcać się w spółkę handlową
Obecnie jeżeli przychody netto spółki cywilnej w każdym z dwóch ostatnich lat obrotowych osiągnęły wartość (równowartość 1.200.000 euro) powodującą, zgodnie z przepisami o rachunkowości, obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych, należy przekształcić ją w spółkę handlową W terminie trzech miesięcy od zakończenia drugiego roku obrotowego wszyscy wspólnicy powinni zgłosić do KRS wniosek w tej sprawie.
Nowelizacja ksh usuwa to ostatnie zdanie - przekształcenie spółek cywilnych w spółki handlowe nie będzie już obowiązkowe. Nie będzie zatem przeszkód, aby istniały spółki cywilne o bardzo wysokich przychodach.
Zawierając spółkę jawną z przedsiębiorcą w mniejszym zakresie będziesz odpowiadać za jego stare długi!
Spółka z o.o. może zostać wspólnikiem spółki jawnej. Obecnie w takim przypadku, jeśli Twoim wspólnikiem będzie przedsiębiorca jednoosobowy, który wniósł do spółki przedsiębiorstwo, będziesz odpowiadać także za zobowiązania powstałe przy prowadzeniu tego przedsiębiorstwa przed dniem utworzenia wspólnej spółki.
Po zmianach, zawierając umowę spółki jawnej z przedsiębiorcą jednoosobowym, który wniósł do spółki przedsiębiorstwo, również odpowiadasz za zobowiązania powstałe przy prowadzeniu tego przedsiębiorstwa przed dniem utworzenia wspólnej spółki, ale w ograniczony zakresie - tylko do wartości wniesionego przedsię¬biorstwa według stanu w chwili wniesienia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela.
Zmiana ta jest dla Twojej spółki korzystna, gdyż ogranicza Twoją odpowiedzialność za długi wspólnika, o których przecież możesz nie wiedzieć, zawierając umowę spółki jawnej. Teraz zatem bezpieczniej będziesz mógł zawrzeć umowę spółki jawnej z przedsiębiorcą działającym na podstawie wpisu do ewidencji.
Umowa spółki partnerskiej - wystarczy na piśmie
Po zmianach umowa spółki partnerskiej, aby była ważna, powinna być zawarta na piśmie. Jeśli zamierzasz zostać wspólnikiem w spółce partnerskiej, jest dla Ciebie dobra wiadomość - już nie będzie trzeba zawierać jej w formie aktu notarialnego. Tańsze będzie więc nie tylko zawarcie umowy spółki, ale także dalsze jej funkcjonowanie (również zmiany umowy nie będą wymagały formy aktu notarialnego).
Nowe regulacje dotyczące spółki akcyjnej
Zmiany w spółce akcyjnej są pochodnymi zmian w spółce z o.o. Poznaj je, jeśli Twoja spółka jest wspólnikiem lub kontrahentem spółki akcyjnej. Są one następujące:
a) minimalna wysokość kapitału akcyjnego spółki została zmniejszona do 100.000 zł, łatwiej więc będzie taką spółkę założyć i prowadzić w niej różnego rodzaju działania, np. umorzyć udziały. Niekorzystne będzie to natomiast dla jej kontrahentów, gdyż potencjalnie będą mieli mniejszą możliwość zaspokojenia swych roszczeń z jej majątku. Zauważ, że szanse wierzycieli spółki akcyjnej na odzyskanie należności są mniejsze niż w przypadku spółki z o.o., ponieważ w razie bezskuteczności egzekucji od spółki nie ma możliwości sięgnięcia do prywatnego majątku członków zarządu jak to jest w spółkach z o.o.;
b) podobnie jak w przypadku spółki z o.o. dywidenda będzie wypłacana w dniu wyznaczonym w uchwale walnego zgromadzenia. Jeżeli zaś uchwała walnego zgromadzenia takiego dnia nie określa, dywidenda będzie wypłacana w dniu określonym przez radę nadzorczą. Podobnie jak w przypadku spółki z o.o. dzięki tym zmianom mniejsze będzie ryzyko, że urząd skarbowy uzna, że w spółce został zatrzymany zysk;
c) oświadczenia składane spółce przez jedynego akcjonariusza, w sprawach przekraczających zakres zwykłego zarządu wystarczy złożyć na piśmie (a nie jak dotąd w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi lub w formie aktu notarialnego). Jeśli więc Twoja spółka jest jedynym akcjonariuszem, warto wiedzieć, że składanie oświadczeń będzie tańsze i prostsze;
d) podobnie jak w spółkach z o.o. wspólnicy spółki akcyjnej mogą odbyć zgromadzenie w sposób nieformalny. Obecnie obowiązuje jednak zasada (której nie ma w spółce z o.o.), że uchwały powzięte w ten sposób, z wyjątkiem takich, które podlegają wpisowi do rejestru, powinny być ogłoszone w terminie miesiąca. Po zmianach zniknie obowiązek umieszczania ogłoszeń o uchwałach, co na pewno ułatwi życie spółkom akcyjnym i obniży koszty ich funkcjonowania (nie trzeba będzie płacić za publikowanie często wielostronicowych protokołów).
Podstawa prawna
Zmiany w Kodeksie spółek handlowych wynikają z ustawy, która została uchwalona przez Sejm 23 października 2008 r. i - o ile nie będzie opóźnienia na ścieżce legislacyjnej - powinna wejść w życie w styczniu 2009 r.
Michał Kuryłek
prawnik, redaktor prowadzący
michal.kurylek@wip.pl
